1977an, Amnesty Internationalek orduan 16 herrialdetan indargabetuta zegoen heriotza-zigorraren aurkako kanpaina globalari ekin zion. 2024ko txostenaren arabera, exekuzio judizialek gora egin zuten ia hamarkada batean kopururik altuenera iristeraino; izan ere, 15 herrialdetan 1.518 exekuzio erregistratu ziren, Txinan, Vietnamen eta Ipar Korean egindako milaka exekuzioak kontuan hartu gabe. Herrialde horietan zifra horiek oraindik ere estatu-sekretutzat jotzen dira, eta, beraz, oraindik ez da ezagutzen herrialde horiek zenbateraino erabiltzen duten benetan heriotza-zigorra. Zoritxarrez, zifra horrek % 32 areagotu ditu 2023an erregistratutako 1.153 exekuzioak, gehienak Ekialde Hurbilean eginak, non Saudi Arabia, Irak eta Iran exekuzioen % 91ren erantzule izan ziren.
Berri txar horiek gorabehera, aurrerapen nabarmenak ere izan ditugu, gero eta herrialde gehiago baitaude heriotza-zigorraren aurka. Ildo horretan, Amnesty Internationalek 15 herrialdetan dokumentatu zituen exekuzioak, 2022ko 20 herrialderen eta 2023ko 16 herrialderen aldean; Amnesty Internationalek erregistratutako herrialde kopururik txikiena da. Saharaz hegoaldeko Afrikan, Zimbabwek eta Zambiak urrats positiboak eman zituzten nazioarteko zuzenbideari jarraikiz heriotza-zigorra indargabetzeko konpromisoa deuseztatzeko eta sagaratzeko. Aurrerapen horiei esker, 2024. urtea amaitzean, 113 herrialde erabat abolizionista ziren eta 145 herrialdek heriotza-zigorra abolitu zuten legean edo praktikan.
Heriotza-zigorrari buruzko informazio eta datu gehiago behar izanez gero, Amnesty Internationalen webgunea bisita dezakezue.
Zer proposatzen dugu?
2002az geroztik, Amnesty Internationalek eta San't Egidioko Komunitateak heriotza-zigorraren aurkako ekimen herritar bat antolatzen dute elkarrekin. Ekintza hori azaroaren 30ean egiten den “Bizitzaren aldeko eta heriotza-zigorraren aurkako hiriak” nazioarteko jardunaldiaren barruan sartzen da. 2022an munduko 2.500 udalerrik baino gehiagok parte hartu zuten, eraikin edo monumentu historikoren bat argituz gauean.
2025eko azaroan “Bizitzaren aldeko ikastetxeak eta institutuak” ekimenean parte hartzera gonbidatzen zaituztegu, herrialde guztietan heriotza-zigorra abolitzeko munduko mobilizazioarekin bat egiteko, gai horri buruzko arretari eusteko hezkuntza-ekimenak zabalduz.
Zertan datza?
Giza eskubideen aldeko hezkuntza-sare osoari honako hau proposatzen diogu:
1. Hautatu zuen ikastetxeko ikasgela bat edo batzuk, kalera ematen duten leihoak dituztenak, monumentuen antzera “argitzeko”. Leihoetan, ikasgelaren barrutik koloretako paper zelofan zeharrargia itsatsi eta/edo gauean argi batzuk piztuta utzi.
2. Kartel/pankarta bat egin, honako hau dioena: “[Ikastetxearen izena] bizitzaren alde, heriotza-zigorrik gabeko mundu baten alde”. Olanak ere erabil ditzakezue, estekan aurkituko duzuen “Heriotza-zigorrik gabeko mundu baten alde” diotenak, ikastetxearen izena gehituta, eta guztiek ikusteko moduko lekuren batean jarri.
3. Azaroaren 30ean, Bizitzaren aldeko Hirien Nazioarteko Egunean, edo laster, heriotza-zigorraren aurkako manifestua irakurri ikasgelan edo ikastetxeko leku jendetsuren batean. Estekan eredu bat ematen dizuegu, baina nahi duzuena aldatu dezakezue.
4. “Heriotza Zigorra vs Bizitzeko eskubidea”material didaktikoko jardueraren bat egin, eta heriotza-zigorraren aldeko eta kontrako argudioei buruzko gogoeta egin.
5.Animatu hezkuntza-komunitate osoa “heriotza-zigorraren aurkako jarrera hartzea” online ikastaroaegitera, heriotza-zigorrari buruzko ohiko kontzeptu okerrak gezurtatu ahal izateko.
6. Iranen emakume eta haur errefuxiatuei laguntzeagatik heriotzara kondenatuta dauden emakumeak askatzea eskatu, ahalik eta jende gehienaren artean zabalduz, haiek ere jardun dezaten.
“Bizitzaren aldeko ikastetxeak eta institutuak” ekimenean ikastetxe askok parte hartuko ahal duzue aurten!